Trumponomics: Phép màu kinh tế hay chỉ là ảo ảnh chính trị?

Trumponomics: Phép màu kinh tế hay chỉ là ảo ảnh chính trị?

Ngọc Lan

Ngọc Lan

Junior Editor

07:53 26/03/2025

Tuần vừa qua, tôi đã thử phân tích điều mà một số người gọi là "hợp lý hóa" các chính sách kinh tế quốc tế của chính quyền Trump. Tôi muốn tìm hiểu xem có cơ sở logic và bằng chứng nào đằng sau những lập luận của các thành viên trong chính quyền ông, đặc biệt là Stephen Miran, Chủ tịch hội đồng cố vấn kinh tế.

Giáo sư Brad DeLong cho rằng nỗ lực này không có ý nghĩa. Ông nhấn mạnh: "Để thực hiện các thỏa thuận, bạn cần đối tác tin tưởng bạn là người giữ lời. Donald Trump chứng minh mỗi ngày rằng ông ấy không phải vậy." Tôi công nhận điểm này và đã bày tỏ sự đồng tình.

Tuy nhiên, vẫn đáng để chúng ta xem xét liệu có những vấn đề chính sách thực sự quan trọng được đặt ra ở đây không. Và nếu có, chúng ta nên phản ứng như thế nào với những vấn đề đó.

Trong bối cảnh đó, Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính, đã lập luận đầu tháng này rằng, bên cạnh việc đảm bảo an ninh toàn cầu, "Hoa Kỳ cung cấp tài sản dự trữ, đóng vai trò người tiêu dùng đầu tiên và cuối cùng, đồng thời hấp thụ nguồn cung dư thừa trước nhu cầu không đủ trong mô hình nội địa của các quốc gia khác. Hệ thống này không thể duy trì được." Tương tự, Miran cho rằng đồng USD đã liên tục bị định giá quá cao, điều này đã gây áp lực nặng nề lên ngành sản xuất của Mỹ trong khi mang lại lợi ích cho các lĩnh vực tài chính hóa trong nền kinh tế vì lợi ích của tầng lớp giàu có Mỹ.

Dự trữ tiền tệ toàn cầu đã ngừng tăng trưởng

Điểm khởi đầu của Miran dựa trên lập luận của Robert Triffin từ thập niên 1960 rằng nhu cầu về dự trữ ngoại tệ đã tạo ra tình trạng định giá quá cao và các thâm hụt thương mại cùng tài khoản thanh toán liên quan. Tuy nhiên, đây không phải cách duy nhất để các quốc gia tích lũy dự trữ tiền tệ. Theo Maurice Obstfeld, cựu kinh tế trưởng của IMF, trong một bài viết cho Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, người nước ngoài có thể thay thế bằng các tài sản nước ngoài khác thay vì nắm giữ tài sản Mỹ. Dự trữ cũng không phải lý do duy nhất khiến người nước ngoài mua tài sản Mỹ. Như Paul Krugman nhận xét, họ có thể đơn giản chỉ muốn sở hữu tài sản Mỹ.

Dự trữ ngoại hối của Trung Quốc tăng vọt rồi đi vào giai đoạn bão hòa

Mặc dù vậy, nhu cầu về dự trữ đôi khi là yếu tố quan trọng trong cán cân thanh toán toàn cầu. Tổng giá trị dự trữ đã tăng gần 7 lần từ 1999 đến 2014. Hiện tượng này phần lớn bắt nguồn từ mong muốn của các nền kinh tế mới nổi bảo vệ mình khỏi các cuộc khủng hoảng tài chính tương lai. Tuy nhiên, với Trung Quốc - nước nắm giữ lượng dự trữ lớn nhất, nguyên nhân còn đến từ mong muốn tìm đầu ra cho tiết kiệm dư thừa và tạo tăng trưởng sản xuất dựa trên xuất khẩu. Trong khi đó, Eurozone, một trong những mục tiêu khác của Trump, chỉ tăng dự trữ 72 tỷ USD từ cuối năm 1999 đến cuối năm 2024. Có những lực lượng cơ bản hơn đang hoạt động, không chỉ mong muốn tích lũy dự trữ. Đó là sự khác biệt về khuynh hướng tiết kiệm và đầu tư. Một số quốc gia có thặng dư tiết kiệm so với đầu tư nên sẽ có thặng dư tài khoản thanh toán và thâm hụt tài khoản vốn tương ứng - và ngược lại.

Các quốc gia có tỷ lệ tiết kiệm cao thường có thặng dư tiết kiệm và ngược lại

Điều này không nhất thiết là vấn đề. Nhưng các khó khăn có thể phát sinh. Một trong số đó là hệ thống trung gian vốn toàn cầu tạo ra khủng hoảng. Chỉ những quốc gia có tiền tệ nội địa đồng thời là đồng tiền dự trữ đáng tin cậy mới có thể quản lý an toàn những cuộc khủng hoảng như vậy. Đây là lý do chính đáng khiến các nhà hoạch định chính sách ở các quốc gia mới nổi thường tìm cách duy trì thặng dư tài khoản thanh toán. Lý do khác là khi một quốc gia duy trì thặng dư như vậy, quốc gia đó cũng sẽ tạo ra thặng dư hàng hóa và dịch vụ có thể giao dịch so với tiêu dùng nội địa và ngược lại. Do đó, không ngẫu nhiên mà các nền kinh tế có tỷ lệ tiết kiệm cao như Trung Quốc, Đức và Nhật Bản đều có các khu vực sản xuất tương đối lớn, trong khi Mỹ và Anh lại ở vị thế ngược lại (mặc dù một yếu tố khác đối với hai nước sau là họ giỏi sản xuất các dịch vụ xuất khẩu, từ đó làm giảm xuất khẩu hàng hóa sản xuất).

Tỷ lệ tài sản nước ngoài mà các đối tác thương mại nắm giữ tại Mỹ đã dao động gần hoặc dưới mức tỷ trọng GDP toàn cầu của Mỹ trong ba thập kỷ qua

Nhìn chung, các quốc gia bị ám ảnh với sản xuất thường cũng là những quốc gia theo chủ nghĩa trọng thương bị ám ảnh với thặng dư. Vì vậy, những người theo chủ nghĩa trọng thương trong chính quyền hiện tại, bao gồm cả Trump, không sai khi cho rằng nếu Mỹ có thặng dư tài khoản thanh toán, khu vực sản xuất của họ chắc chắn sẽ lớn hơn. Nhưng họ hoàn toàn sai lầm khi tin rằng đây chỉ là vấn đề dự trữ. Họ cũng không giải quyết đúng đắn các điều kiện cần thiết cho sự tái cân bằng như vậy.

Nếu Mỹ muốn loại bỏ thâm hụt tài khoản thanh toán mà không hy sinh đầu tư, họ sẽ cần tăng tỷ lệ tiết kiệm ít nhất 3% GDP (tương đương khoảng 850 tỷ USD). Con số này gần bằng một nửa thâm hụt tài khóa. Theo Kimberly Clausing của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, thuế nhập khẩu tối đa hóa doanh thu, áp dụng rộng rãi ở mức 50% có thể tạo ra 780 tỷ USD mỗi năm. Hơn nữa, thuế nhập khẩu như vậy cũng có thể cải thiện các điều khoản thương mại của Mỹ bằng cách giảm giá tương đối của hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, chính sách này sẽ gây thoái triển và tác động tiêu cực đến hoạt động kinh tế toàn cầu và trong nước, bao gồm cả việc gây hại cho các nhà xuất khẩu cạnh tranh của Mỹ. Dù thế nào, Trump dường như không thể khắc phục được sự thiếu quan tâm đối với chính sách rộng rãi như vậy.

Vì vậy, câu hỏi lớn vẫn còn đây. Các chuyên gia kỹ thuật của Trump mong đợi các điều chỉnh kinh tế vĩ mô cần thiết diễn ra như thế nào? Các đề xuất họ đưa ra còn nửa vời. Kế hoạch chuyển đổi bắt buộc nợ công do nước ngoài nắm giữ và phá giá không có ý nghĩa, trừ khi mục đích là sử dụng thuế lạm phát. Mỹ đã thử điều này vào thập niên 1970 và kết thúc vô cùng tệ hại! Quan trọng hơn, mục đích của tất cả những điều này là gì? Đúng, nếu thâm hụt tài khoản thanh toán có thể được loại bỏ, khu vực sản xuất sẽ lớn hơn một chút. Nhưng những phần quan trọng đối với an ninh hoặc bất kỳ mục đích sâu xa nào khác không nhất thiết là những phần sẽ phát triển. Hơn nữa, không gì có thể ngăn chặn sự suy giảm lâu dài về tỷ lệ việc làm trong lĩnh vực sản xuất. Ngành sản xuất đang đi theo con đường của nông nghiệp. Năng suất tăng sẽ chiến thắng. Do đó, ngay cả ở mức tinh vi nhất, Trumponomics vẫn không liên quan và thiếu nhất quán. Phiên bản thực tế còn tệ hại hơn nhiều.

Financial Times

Broker listing

Cùng chuyên mục

Áp lực kép đè nặng lên USD: Thâm hụt, dòng vốn và kỳ vọng tăng trưởng
Huyền Trần

Huyền Trần

Junior Analyst

Áp lực kép đè nặng lên USD: Thâm hụt, dòng vốn và kỳ vọng tăng trưởng

Đồng USD đang đối mặt với áp lực suy yếu khi định giá vẫn ở mức cao bất thường, trong khi dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Mỹ có dấu hiệu chững lại. Thâm hụt tài khoản vãng lai lớn cùng kỳ vọng tăng trưởng kinh tế Mỹ giảm sút đang khiến đồng tiền này dễ tổn thương hơn. Nếu xu hướng này tiếp diễn, USD có thể bước vào một chu kỳ điều chỉnh sâu như từng thấy trong quá khứ.
Thị trường Mỹ có vẻ đã có đáy, nhưng quá trình phục hồi sẽ mất khá nhiều thời gian
Nguyễn Tuấn Đạt

Nguyễn Tuấn Đạt

Junior Analyst

Thị trường Mỹ có vẻ đã có đáy, nhưng quá trình phục hồi sẽ mất khá nhiều thời gian

Sau cú sốc thuế quan bất ngờ từ Nhà Trắng hồi đầu tháng 4, thị trường tài chính Mỹ chao đảo trong làn sóng bất định và hoảng loạn. Tuy nhiên, những dấu hiệu mới đây cho thấy thời điểm tồi tệ nhất có thể đã qua. Khi chính quyền bắt đầu thúc đẩy đàm phán thương mại và các chỉ báo rủi ro như VIX hay bất định chính sách dần hạ nhiệt, nhà đầu tư kỳ vọng vào một giai đoạn ổn định hơn phía trước. Dẫu vậy, lịch sử nhấn mạnh: sự phục hồi sẽ không đến nhanh chóng, mà là cả một quá trình dò đáy chậm rãi và nhiều thử thách.
Thuế vi mạch: Giải pháp hay gánh nặng cho nền kinh tế Mỹ?
Nguyễn Tuấn Đạt

Nguyễn Tuấn Đạt

Junior Analyst

Thuế vi mạch: Giải pháp hay gánh nặng cho nền kinh tế Mỹ?

Chính phủ Mỹ đang xem xét áp thuế đối với vi mạch nhập khẩu, một bước đi có thể làm thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng thiết bị điện tử. Tuy nhiên, việc này không chỉ tác động đến giá thành của các sản phẩm công nghệ, mà còn có thể dẫn đến những hệ quả không ngờ, từ việc chuyển dịch sản xuất ra nước ngoài cho đến ảnh hưởng đến sự tự cung tự cấp trong ngành công nghiệp vi mạch. Liệu thuế vi mạch có thực sự giải quyết được những vấn đề lớn như cạnh tranh với Trung Quốc và gia tăng sản xuất trong nước, hay chỉ đơn giản là một chiêu thức để đối phó với những thách thức toàn cầu hóa?
Đồng USD suy yếu: Mối nguy hiểm đối với lợi nhuận doanh nghiệp toàn cầu
Nguyễn Tuấn Đạt

Nguyễn Tuấn Đạt

Junior Analyst

Đồng USD suy yếu: Mối nguy hiểm đối với lợi nhuận doanh nghiệp toàn cầu

Sự suy yếu của đồng bạc xanh và các chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump đang dấy lên lo ngại lớn đối với lợi nhuận của các công ty, đặc biệt là tại châu Âu. Việc đồng bạc xanh rớt xuống mức thấp nhất trong nhiều năm đã khiến các công ty xuất khẩu bị ảnh hưởng nặng nề, khi lợi nhuận từ thị trường Mỹ bị suy giảm khi chuyển đổi về các đồng tiền khác. Trong bối cảnh này, các chiến lược gia và nhà đầu tư đang tìm kiếm giải pháp cho những rủi ro mới, đặc biệt là trong mùa báo cáo lợi nhuận sắp tới.
Thị trường Mỹ giữa ngã ba đường: Phá đỉnh hay rơi về vực sâu?
Nguyễn Tuấn Đạt

Nguyễn Tuấn Đạt

Junior Analyst

Thị trường Mỹ giữa ngã ba đường: Phá đỉnh hay rơi về vực sâu?

Thị trường tài chính Mỹ đang rơi vào trạng thái lửng lơ khó đoán, ngay cả những ngưỡng kỹ thuật quen thuộc cũng mất đi ý nghĩa vốn có. Chỉ số S&P 500 chật vật trước mốc 5,450 như thể bị một bàn tay vô hình chặn lại, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm dù có lúc sụt sâu vẫn ngoan cố bật lại quanh vùng 4.25%. Phải chăng thị trường đang chuẩn bị cho một cú rẽ lớn?
Khi nào căng thẳng thương mại Mỹ - Trung thực sự được giải quyết?
Ngọc Lan

Ngọc Lan

Junior Editor

Khi nào căng thẳng thương mại Mỹ - Trung thực sự được giải quyết?

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đều nhận thấy lợi ích chiến lược khi trở lại bàn đàm phán thương mại. Mức thuế bổ sung 145% mà chính quyền Washington áp dụng đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, cùng với mức thuế đáp trả 125% từ phía Bắc Kinh, đều không thể duy trì lâu dài.
Forex Forecast - Diễn đàn dự báo tiền tệ